Start-up Şirketler ve Girişimciler için Zorlayıcı Bir “Yapılacaklar Listesi”

Etohum’un Girişimcilik Zirvesi’nden sonra yıl içerisinde düzenlediği en büyük organizasyon olan Startup Turkey’nin son toplantısında başarılı girişimlerden deneyimli girişim sermayedarlarına kadar geniş bir konuşmacı kitlesi vardı.

30’dan fazla ülkenin ve 600’den fazla katılımcının temsil edildiği Startup Türkiye, sunulan çeşitli konular ve gelecek vaat eden girişimler ile umutları yeşertti ve girişim sermayedarları, sanayideki meslek insanları, startup şirketler ve girişimcileri bir araya getirerek işbirliğine yönelik etkileşim ve iletişim halinde olmaları için fırsatlar sundu. Etkinlikte, Türk girişimlerinin karşılaştığı zorluklar, ürünlerin Avrupa’daki ve tüm dünyadaki erişim alanlarının genişletilmesi üzerine fikirler, girişim sermayedarlarının yatırım yapmaya karar verdikleri şirketlerde aradığı özellikler ve 2014 yılında Türkiye’deki yatırımların durumu gibi konular ele alındı.

Benim konuşmam ise fikri mülkiyetin ne anlama geldiği üzerineydi ve dinleyici kitlesi ise özellikle teknoloji alanındaki girişimcilerden – startup şirketlerden oluşuyordu. Bu şirketler, doğaları gereği çok fazla replika konulara ağırlık verebiliyor ve tüm dünyada bilgisayarla ilgili buluşların örnekleri, en hafif deyişle, biraz sıkıntılı. Ayrıca, satış rekorları kıran şirketlere verilen aşırı önem tek odak noktası da olmamalı – girişimcilerin başarıyı tanımlayan bir dizi parametreler olduğunu da bilmeleri gerekiyor. Konuşmamda ‘Startup’lara Yönelik Zorlayıcı bir Yapılacaklar Listesi’ adını verdiğim listeyi kısaca özetlemek amacıyla aşağıdaki noktalara değindim:

Birlikte çalıştığım firmaların en cazip taraflarından biri inançlarının tam olmasıdır. Son yıllarda teknoloji alanında birkaç girişimci ile birlikte çalışma zevkini yaşadık ve ben de her büyüklükteki firma tarafından uygulamaya konulabilecek (fakat belki de kuruluş ile uygulama arasındaki sürenin daha kısa olduğu durumlarda daha iyi uygulanan) IP (Fikri Mülkiyet) konusunda tavsiyeler içeren bir liste oluşturdum.

Hayallerinizi, hedeflerinizi iyi konumlandırın:

Büyük hayaller kurun ama somut hedefler belirleyin. Son zamanlarda Steve Jobs’un kendisini mucitler listesine taşıyan 313 patentinin bulunduğu söyleniyor. Bir sonraki Steve Jobs olmak kötü bir hayal değil ancak deyim yerindeyse, Roma bir günde kurulmadı, Apple da öyle. Fikirlerinizi bir deftere yazarak başlayın – olay gerçekten bu kadar basit! Yapıcı uygulamalar geliştirmek ve eğitime yatırım yapmak ekibinizdeki kişilerin sizinle uzun süre birlikte çalışmasını sağlamak için basit yöntemler. Meslektaşların, takım arkadaşların denetiminden geçtiği zaman fikirlerin iyileştiğini ve her zaman ekip içinde birden fazla fikir yaratıcısının bulunmasının daha iyi olduğunu unutmayın. Aylar ve yıllar içinde sahip olduğunuz fikri geliştirin, ürün geliştiricileriniz konuşurken notlar alın. İlgili herkesin katıldığı haftalık toplantılar yapın. En iyi fikirler, sunulan farklı görüş açıları, zorluklar ve çözümler ile şekil alır.

Ne olmadığınızı anlayın:

Hareketleriniz kim olduğunuzu belirler. İster zaman, para, koruma ister sadece rakiplerinize karşı basit bir savunma mekanizması olsun, bir aktif değerin size satın aldığı şeye inanıp inanmadığınızı açıkça belirleyin. Temel olarak inançlarınız IP yönünde değilse, buna sonuna kadar inanın; başkalarını memnun etmek için geçici olarak fikrinizi değiştirmeyin. Diğer yandan, rekabetçi ve stratejik araçların felsefi inançlardan (kişisel tatmin için bu da çok önemlidir) başka bir işleve hizmet ettiğini düşünüyorsanız, ikisini birbirinden ayırın ve işinizde somutlaştırdığınız bir ya da iki temel fikri korumaya çalışın.

Bütçeyi somutlaştırın:

Bu çalışmanın size maliyetini hesaplayın ve bu rakamı kenara ayırın. Bütçeyi aşmayın ve elde ettiğiniz sonuçla mutlu olun. Somut hedefler konusunu anımsayın.

Sezar’ın hakkı Sezar’a:

IP başvurularını şirkette benimsenen bir süreç haline getirin ancak temel paydaşların kimler olduğunu netleştirin. Çalışanlarınızı patent başvurusunda onların adı olacağını belirterek motive ettiğiniz takdirde, büyük ihtimalle ince ayar gerektiren fikirler üzerine daha çok çalışacaklardır. Yatırım yapan taraf şirket olduğu için (sözleşme yoluyla veya başka bir şekilde) fikri mülkiyetin şirkete ait olduğu konusuna açıklık getirin. Netlik ve dolambaçsız konuşmalar, gizli toplantılardan ve komplo teorilerinden daha fazla fayda sağlayacaktır. Ben yıpranma geleneğimizi şirketlerin yarattığı kültüre bağlıyorum – en fazla para veren tarafa gitmeyecek yaratıcı yetenekleri belirleyin ve onları elinizde tutmak için elinizden geleni yapın.

Züppe olmayın:

Patentler, ticari markalardan veya telif haklarından veya tasarımlardan özellikle daha iyi değildir. Her fikri mülkiyet hakkının portföyde yeri ayrıdır. Mantri Developers, son yıllarda logolarını değiştirirken aynı zamanda çeşitli konut projelerindeki kapıların tümünü de değiştirdiler. Marka hatırlanırlığı özellikle de görsel marka hatırlanırlığı çok önemli. Müşteriler görsel olarak markayı tanıdıklarında firma değerini de yaratmış olursunuz.

Sonuna kadar gidin:

Spesifik bir patent başvurusu yapmadan önce sıkı çalışın. Yakın rakipleri belirlemek için zaman harcayın (USPTO’nun  – ABD Patent ve Marka Ofisi ve EPO’nun – Avrupa Patent Ofisi ücretsiz kaynaklarından yararlanın) ancak bilgi denizinde de boğulmayın. Her şeyin anlamını kaybettiği veya nafile göründüğü yerlerde bütçeniz dâhilinde hizmet sağlayıcınızdan yardım isteyin. Kapsamlı araştırmaları sadece ekmek-peynir gibi satacak ilginç bir fikriniz olduğuna inanıyorsanız ve benzer pazarlarda belirli rakiplerin haklarını ihlal etmekten çekiniyorsanız veya böyle bir araştırmayı karşılayabilecek bütçeniz ve Ar-Ge harcamanız mevcutsa yapmalısınız.

Zaman herşeyin ilacıdır:

En kötü durumda bile, örneğin fikriniz başarılı olmazsa veya sizi engelleyen ya da gemiyi tümüyle terk etmenize neden olan bir dar boğaz öngörüyorsanız, size zaman kazandıracak fikri mülkiyet sistemindeki (özellikle de patent sistemindeki) hükümlerden faydalanın. Patent İşbirliği Anlaşması, patent hakkı bildirimlerinin dünya çapında kamuya açıklandığı bir sistem sunar. Böylece buluşçu veya şirket buluşunu küresel arenada sergiler ve buluş üzerinde rüçhan talep eder. Patent İşbirliği Anlaşmasının taraflarından biri olan Hindistan, Hindistan’da yapılan patent başvurularının, öngörülen süre içinde PCT başvurusuna dönüştürülmesi halinde, Hindistan’da patent başvurusunun yapıldığı tarihe dayanarak rüçhan hakkı verileceğini belirtir. Bu durum doğrudan bir PCT başvurusu yapmanın aksine buluşçu veya şirket açısından daha düşük bir maliyet anlamına gelecek ve buluşçu veya şirket PCT başvurusu yapmadan önce fikirlerine ince ayar yapma fırsatı bulacaktır. Gerekli bütçeye sahip değilseniz, etkin olmayan uygulamalara kendinizi kaptırmayın.

Şıklık tavrını bırakın:

Ürününüze inanan, sizinle aynı dili konuşabilen ve etkin süreçlere sahip hizmet sağlayıcıları ile çalışın. Alan adı uzmanlığı için para ödeyin ve işini iyi yapmanın gururunu taşıyan hizmet sağlayıcınıza güvenin. (Örneğin bir ön yükleyici uygulamasını “ hack”leyen biri için hesap tutmak o kadar karmaşık bir iş değil ama ben yine de ne yaptıklarını iyi bildikleri için denetçilerle çalışıyorum) Firmanın büyüklüğü, klima sistemleri ve daha da önemlisi kıyafet seçimleri için gereğinden fazla para ödemeyin.

Yazan: Anu Vaidyanathan, intrepreneur, IP specialist, athlete

Anu Vaidyanathan’ın Startup Türkiye 2014’te yaptığı konuşmanın da feyz aldığı kendi makalesinin orjinaline http://www.patnmarks.com/blog/heartbreak-hotel-the-ip-laundry-list-for-startups adresinden ulaşılabilir.